حركت در جوهر حكماى قبل از صدر المتألهين حركت را در چهار مقوله از مقولات عرضيهء كم ، كيف ، وضع ، أين ، قائل بوده‌اند ، صدر المحققين جنبش و حركت را از خواص موجود جسمانى دانسته و به عقيده او هيچ موجودى جسمانى ثابت نيست ؛ ثابت بايد امرى مجرد از ماده جسمانيه باشد . همهء ماديات به نظر او به حسب جوهر ذات متحركند ، حركت و جنبش در اعراض معلول سيلان اصل جوهر است ، اعراض در شؤون و اطوار وجودى تابع جوهر و اختلاف حركت در اعراض ناشى از اختلاف حركت و جنبش در جواهر صوريه مىباشد . مسأله حدوث عالم كه يكى از مسائل مهمه است ، توقف بر حركت جوهريه دارد و اين خود يكى از مسائلى است كه ادراك كنه آن براى احدى از سابقين و لاحقين حاصل نشده است ، صدر المتألهين در اين تحقيق متفرد و جمع نموده است بين اوضاع شريعت و مبانى حكمت . تحقيق در حركت جوهريه كثيرى از غوامض فلسفه را حل نموده و كثيرى از مبانى فلسفى مشهور از حكما را برهم زده است . اگر ما در صدد مقايسهء مباحث حدوث و قدم و مبحث نفس و موارد ديگرى از فلسفه آخوند ملا صدرا با مبانى